Buổi sáng trong lúc đợi chờ cô của Na, đọc được vài comments về "Đợi chờ" của Cáp Kim, như thường lệ so sánh với "Thời xa vắng" của Lê Lựu. Lần này cho rằng là như nhau. Tự dưng thấy ngứa ngáy. Chợt nhớ tới lần đọc phải so sánh của 1 nữ tiến sĩ nhân văn, cho rằng không bằng TXV vì nhân vật chính "zai gì mà hèn quá thể, không bằng anh Sài". Lần ấy mình ấm ức suốt cả ngày, định viết gì đó nhưng rồi lại nghĩ thôi giành thời gian làm việc khác.
Thực ra ĐC chẳng cần mình bênh, hiển nhiên đã được English speaking world công nhận là tác phẩm tuyệt vời rồi. Tuy nhiên phần lớn độc giả Việt Nam trước khi đến với ĐC thì hầu như đều đã đọc TXV, nên tất nhiên không tránh khỏi so sánh. Mình cũng nghĩ đến TXV suốt lúc đọc nừa đầu ĐC và hiển nhiên là cả 2 chuyện đều dựa hai hoàn cảnh lịch sử rất giống nhau (còn giống cả "Chuyện tình kể trước lúc rạng đông" của Dương Thu Hương nữa). Và chính vì vậy mà mình đã sốc nặng khi đọc đoạn kết.
Lê Lựu viết một quyển tiểu thuyết đột phá vào thời ông, miêu tả lại 1 thời kỳ lịch sử của đất nước ông. Triết lý và tầm của tiểu thuyết dù đã thoát ra khỏi được cái thời mà ông miêu tả, vẫn bị vướng vào thể chế và xã hội nơi ông buông bút kết thúc tiểu thuyết. Suy cho cùng, vẫn là 1 tác phẩm xã hội chủ nghĩa, cuối cùng nhân vật tốt toàn diện, dù bất hạnh, bị hoàn cảnh và người đời lừa dovẫn tìm được hy vọng và lẽ sống trong lý tưởng rất XHCN thời đó là quay về với đồng ruộng, với nhân dân. Cáp Kim mượn hoàn cảnh lịch sử của đất nước ông để truyển tải 1 chù đề cổ điển của nhân loại: lựa chọn và hậu quả của nó (hay sự không có lựa chọn và hậu quả) và vì không bị hạn chế bởi bất cứ 1 hoàn cảnh văn hóa hay chính trị nào, đã có thể phát triển nhân vật của mình toàn diện, tự nhiên, rất người và chính vì vậy rất bi kịch. Nhân vật của ông đủ dũng cảm để trung thực với cảm giác của mình đến tận lúc cuối cùng. Nửa đầu cuộc đời anh chờ đợi điều nghĩ sẽ mang lại cho mình hạnh phúc vì đó là sự lựa chọn tự nguyện duy nhất của anh. Người đọc dõi theo cuộc hành trình ấy, đi qua một thời kỳ lích sử đặc biệt, với những sự kiện bình thường của cuộc sống để chứng kiến đoạn văn cuối cùng mô tả nhân vật bắt đầu một cuộc chờ đợi khác, chờ đợi điều anh đã bỏ nửa đời trước chờ đợi kết thúc. Mình không nghĩ nhân vật hèn, chỉ rất rất "người", rất "human" vậy thôi. Cái giá của "free will" là sự rủi ro sự chọn lựa sẽ sai lầm. Bi kịch của nhân vật chính, cũng chính là bi kịch chung có thể xảy ra với mọi con người có sự tự do lựa chọn. Có phải nghĩa là không phải lúc nào tự do cũng đi liền với hạnh phúc ?
Đọc "Waiting" đã 6 năm rồi, vẫn nhớ cảm giác buồn đến nghẹn tim sau 3 tiếng liền nghiến ngấu truyện trên Borders ấy. Dù vậy, vẫn đợi chờ... như nhân loại muôn đời vẫn vậy!
Thực ra ĐC chẳng cần mình bênh, hiển nhiên đã được English speaking world công nhận là tác phẩm tuyệt vời rồi. Tuy nhiên phần lớn độc giả Việt Nam trước khi đến với ĐC thì hầu như đều đã đọc TXV, nên tất nhiên không tránh khỏi so sánh. Mình cũng nghĩ đến TXV suốt lúc đọc nừa đầu ĐC và hiển nhiên là cả 2 chuyện đều dựa hai hoàn cảnh lịch sử rất giống nhau (còn giống cả "Chuyện tình kể trước lúc rạng đông" của Dương Thu Hương nữa). Và chính vì vậy mà mình đã sốc nặng khi đọc đoạn kết.
Lê Lựu viết một quyển tiểu thuyết đột phá vào thời ông, miêu tả lại 1 thời kỳ lịch sử của đất nước ông. Triết lý và tầm của tiểu thuyết dù đã thoát ra khỏi được cái thời mà ông miêu tả, vẫn bị vướng vào thể chế và xã hội nơi ông buông bút kết thúc tiểu thuyết. Suy cho cùng, vẫn là 1 tác phẩm xã hội chủ nghĩa, cuối cùng nhân vật tốt toàn diện, dù bất hạnh, bị hoàn cảnh và người đời lừa dovẫn tìm được hy vọng và lẽ sống trong lý tưởng rất XHCN thời đó là quay về với đồng ruộng, với nhân dân. Cáp Kim mượn hoàn cảnh lịch sử của đất nước ông để truyển tải 1 chù đề cổ điển của nhân loại: lựa chọn và hậu quả của nó (hay sự không có lựa chọn và hậu quả) và vì không bị hạn chế bởi bất cứ 1 hoàn cảnh văn hóa hay chính trị nào, đã có thể phát triển nhân vật của mình toàn diện, tự nhiên, rất người và chính vì vậy rất bi kịch. Nhân vật của ông đủ dũng cảm để trung thực với cảm giác của mình đến tận lúc cuối cùng. Nửa đầu cuộc đời anh chờ đợi điều nghĩ sẽ mang lại cho mình hạnh phúc vì đó là sự lựa chọn tự nguyện duy nhất của anh. Người đọc dõi theo cuộc hành trình ấy, đi qua một thời kỳ lích sử đặc biệt, với những sự kiện bình thường của cuộc sống để chứng kiến đoạn văn cuối cùng mô tả nhân vật bắt đầu một cuộc chờ đợi khác, chờ đợi điều anh đã bỏ nửa đời trước chờ đợi kết thúc. Mình không nghĩ nhân vật hèn, chỉ rất rất "người", rất "human" vậy thôi. Cái giá của "free will" là sự rủi ro sự chọn lựa sẽ sai lầm. Bi kịch của nhân vật chính, cũng chính là bi kịch chung có thể xảy ra với mọi con người có sự tự do lựa chọn. Có phải nghĩa là không phải lúc nào tự do cũng đi liền với hạnh phúc ?
Đọc "Waiting" đã 6 năm rồi, vẫn nhớ cảm giác buồn đến nghẹn tim sau 3 tiếng liền nghiến ngấu truyện trên Borders ấy. Dù vậy, vẫn đợi chờ... như nhân loại muôn đời vẫn vậy!
